ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΚΑΙ ΚΟΥΛΟΥΜΑ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΚΟΣΜΑ ΓΡΕΒΕΝΩΝ

ΑΠΟΚΡΙΕΣ

Τις απόκριες στο χωριό μας έχουμε σωστό πανηγύρι. Διασκέδαση, ξεφάντωμα, σκωπτικά  πειράγματα και ξεγνοιασιά είναι τα κύρια γνωρίσματα των ημερών, πάντα όμως με μέτρο.
Οι συνήθειες τηρούνται όλες κατά γράμμα, με ευλάβεια. Προετοιμάζονται από πολλές μέρες πριν.  Οι  άντρες του χωριού κάνουν μία σύσκεψη σε κάποιο σπίτι για να δούνε τι μασκαράδες θα ντυθούν και ποιο θα είναι το καρναβάλι που πρόκειται να παρουσιάσουν τις φετινές αποκριές στο χωριό. Αφού σκεφθούν και αποφασίσουν αρχίζουν όλα όσα είναι απαραίτητα για την μεταμφίεση. Την παραμονή της Αποκριάς οι νέοι, στο μεσοχώρι συγκεντρώνουν πολλά κλαδιά κάνοντας μια μεγάλη θημωνιά. Είναι ο φανός που θα ανάψουν το βράδυ της Αποκριάς. Τα γύρω χωριά συναγωνίζονται ποιο θα κάνει τον ψηλότερο φανό.Το βράδυ της Αποκριάς κτυπά η Καμπάνα εσπερινό και πάνε όλοι στην εκκλησία.
Μετά τον εσπερινό αρχίζοντας πρώτα
από τον παπά γίνονται τα συγχωρέματα:  

«Σχουριμένα μπάρμπα»
«Άϊντι ρα τσιουφούτκου, σι σχουρνάου κι’  ας μ’  έκλειβεις τα πιπόνια»
 


            Απόκριες 1961                                                        Απόκριες 1965


Ζητά συγχώρεση ο ένας από τον άλλον, συνήθως οι μικρότεροι από τους μεγαλύτερους. Πολλά μεγάλα μίση την μέρα αυτή τελειώνουν. Κατόπιν οι μικρότεροι

πηγαίνουν στα σπίτια των μεγαλυτέρων συγγενών.  Τους φιλούν το χέρι και οι μεγαλύτεροι τους δίνουν παράδες, γλυκίσματα και ένα αυγό. Τρώνε όλοι μαζί οι συγγενείς τραπέζια λογής-λογής φαγητά, πίττες, κρέατα, γιαούρτια και άλλα. Μόλις τελειώσουν το φαγητό θα ντυθούν μασκαράδες και όλοι συγκεντρώνονται στην θημωνιά με τα κλαδιά, στο φανό.
Τα μέρη που άναβαν το φανό ήταν το Μεσοχώρι και μερικές φορές έξω από την εκκλησία του Αγίου Αθανασίου. Κάποιοι νεαροί πήγαιναν κρυφά στο διπλανό χωριό, για να κάψουν το φανό το δικό τους. Μερικές φορές το κατόρθωναν, άλλες όχι. Ήταν βλέπετε μεγάλη επιτυχία να κάψεις το φανό ενός χωριού, χωρίς να σε καταλάβουν.

Πριν ανάψουν το φανό φώναζαν: «ψιλ’, ψιλ’, μαχαλιώτ’» και στη συνέχεια τον δίνουν φωτιά, ενώ συγχρόνως αρχίζουν
τον χορό όλοι μαζί, άνδρες και γυναίκες γύρω από τη φωτιά, τραγουδώντας τα σκωπτικά τραγούδια, τα αποκριάτικα τραγούδια. Πρώτο τραγούδι, που γίνεται και η έναρξη του χορού είναι: «Τις τρανές τς Απουκριές». 
Αυτός που σέρνει το χορό λέει τους στίχους των τραγουδιών έναν-έναν, δυνατά για να τον ακούνε και οι υπόλοιποι επαναλαμβάνουν το ίδιο δυνατά.
Με τα τραγούδια αυτά, πειράζει ο ένας
τον άλλον. Οι άνδρες πειράζουν τις γυναίκες και οι γυναίκες πειράζουν τους άνδρες. Τα τραγούδια είναι τολμηρά, αλλά κανείς δεν παρεξηγιέται. Το γλέντι και ο χορός κρατάει μέχρι και τα μεσάνυχτα.


Στα αποκριάτικα τραγούδια του χωριού, αν κάποιος τα διαβάσει προσεκτικά, θα δει μία αντιμετώπιση ακραία της ζωής και του έρωτα, λες και κάτι θέλανε να πουν και να το φωνάξουν δυνατά, ίσως κάποιος έπρεπε να τα ακούσει, που σε  καμιά άλλη περίπτωση δεν γινόταν να το πουν. Σαν να ήτανε μία σεξουαλική διαπαιδαγώγηση για τα  παιδιά τους, που κι΄ αυτά  τους ακούγανε με πολλή  προσοχή.  
Γι’ αυτούς τους ανθρώπους του χωριού, που δημιούργησαν την παράδοση, η γιορτή, το τραγούδι, ο χορός, η διασκέδαση είναι τρόπος ζωής, ήταν ανάγκη. Το τραγούδι γίνεται εξάρτημα της τσάπας των γυναικών που «δευτέριζαν» το καλαμπόκι, εξάρτημα του σφυριού των ανδρών που λάξευαν την πέτρα.


Τι ’τανε,  τι να ’τανε;

Κόκκινο φέσι φόραγε, Τουρκαλάς δεν ήτανε.

Σάλια μίξις έβγαζε, σάλιαρους δεν ήτανε.

Σε δυο αυγά καθότανε, κλουσσαριά δεν ήτανε.


  Απόκριες 2009                                                                                                      Απόκριες 2010


ΚΑΘΑΡΗ ΔΕΥΤΕΡΑ

Την Καθαρή Δευτέρα, το γλέντι πρωί-πρωί αρχίζει και πάλι στους δρόμους. Οι μασκαράδες και πάλι  παρελαύνουν στα πιο κεντρικά σημεία του χωριού, λέγοντας και πάλι μερικά από τα αποκριάτικα τραγούδια,  πειράζοντας και πάλι, όποιον θα έβρισκαν στο δρόμο. Χωρίζονταν σε δύο ομάδες και αρχίζανε μεταζύ τους να κάνουν έναν πόλεμο που, λες και ήταν πραγματικός. Το βράδυ όμως όλοι μαζί το ρίχνανε στο πιοτό και στο γλέντι στα καφενεία του χωριού.


  Καθαρή Δευτέρα 2009                                                                                            Καθαρή Δευτέρα 2011




Τα παραδασιακά αποκριάτικα τραγούδια του χωριού μας (PDF)


Φωτογραφίες από τις εκδηλώσεις της Αποκριάς και της Καθαρής Δευτέρας στον Άγιο Κοσμά Γρεβενών



2011



2012



2013



2014



2015


Δημιουργήθηκε απο τον Πολιτιστικό Σύλλογο Αγίου Κοσμά "Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ"  για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του χωριού μας και την ενημέρωση των απανταχού Αγιοκοσμιτών

  Στην αρχή της Σελίδας
Κατασκευή Site: Μάκης Κουτσονίκος  -  © 2008 tsiraki.gr