Ντοπιολαλιές / dialect / Dialekt









Αρχική Σελίδα
Τα Νέα του Χωριού
Παλιές Φωτογραφίες
Λαογραφικό Μουσείο
Τα Τραγούδια μας
Άρθρα & Σχόλια
Εκδηλώσεις
Πολιτιστικός Σύλλογος
Αγίου Κοσμά
"Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ"
Σύλλογος Αγιοκοσμιτών
& Φίλων Θεσ/νίκης

Επικοινωνία:
info@tsiraki.gr
                                          


Δραστηριότητες 
του
 Πολιτιστικού Συλλόγου
"Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ"
Τα Τραγούδια μας
Λαογραφικό Μουσείο
Το Γήπεδο
Αποκριάτικα Τραγούδια
Ντοπιολαλιές
Το Χορευτικό μας
Οι Τεχνίτες της πέτρας
Το DVD
Δημοτικά Τραγούδια











Αγιοκοσμίτες Συγγραφείς
Τηλεφωνικός Κατάλογος
Αγίου Κοσμά
Αξιοθέατα του χωριού

















ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ ΓΡΕΒΕΝΩΝ   "Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ"
Έτος Ίδρυσης 1967
Διεύθυνση
:  Άγιος Κοσμάς - 51100 Γρεβενά

Ντοπιολαλιές (Τα Τσιρακιώτικα)


ΝΤΟΠΙΟΛΑΛΙΕΣ
(Λέξεις και φράσεις
απο την τοπικήδιάλεκτο της περιοχής μας)


Κυκλοφορία 2008



Διαβάστε το βιβλίο
Το βιβλίο κυκλοφόρησε απο το Σύλλογό μας.
Ευχαριστούμε την κ. Ρίκα Τζιαμπίρη-Στούπα
που μας  παραχώρησε δωρεά τα χειρόγραφά της.

Κυκλοφόρησε συγχρόνως με τα εγκαίνια του Λαογραφικού Μουσείου Αγίου Κοσμά,
την Κυριακή 27 Ιουλίου 2008


ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΡΙΚΑ ΤΖΙΑΜΠΙΡΗ-ΣΤΟΥΠΑ
ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΟΥΠΑΣ
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ-ΜΑΚΕΤΕΣ-ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:
ΜΑΚΗΣ ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΣ


ΕΚΤΥΠΩΣΗ:
ΤΣΙΑΡΑΣ  ΚΩΣΤΑΣ - ΤΣΙΟΜΠΛΙΚΑΣ ΝΙΚΟΣ
ΓΡΕΒΕΝΑ


ΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ:
ΦΙΛΟΠΡΟΟΔΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ
ΓΡΕΒΕΝΩΝ

"Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ"


ΧΟΡΗΓΟΣ:
ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΓΡΕΒΕΝΩΝ
                                                             





Απόσπασμα απο το βιβλίο



Α

άγανα (τα) / βελόνες σταχιού
αγκαρίζω (ρ) / γκαρίζω
αλαφρουκάνταρου (το) / χαζό
αμπασκάλ (η) / μασχάλη
αμπουδώ (ρ) / εμποδίζω
αμπόχνου (ρ) / σπρώχνω
ανάγκαζι (ρ) / κάνε γρήγορα
απουκρένουμι (ρ) / απαντώ
απουλνώ (ρ) / αφήνω
απουλοϊούμι (ρ) / απαντώ
απόρξα (ρ) / απέβαλα
απόστασα (ρ) / κουράστηκα
αραθμώ (ρ) / επιθυμώ
αρίτσιους (ο) / ο σκαντζόχοιρος
αρνίθια (τα) / οι κότες νηστίσιμο
αρχότ / η δροσιά
ασκένουμι (ρ) / σιχαίνομαι
αστουχώ (ρ) / ξεχνάω








Έκα μα,
μη ξας έτσ' δυνατά
μη ξ(sch)ιζιούλτσις μ' πλάτ'

(Περίμενε,
μη με ξύνεις τόσο δυνατά
μάτωσες την πλάτη μου)



Β

βαένι (το) / βαρέλι
βάζ (ρ) / βουίζει
βαΐζου (ρ) / γέρνω προς μια πλευρά
βουνιά (η) / κοπριά αγελάδας
βούνγκουρας (τα) / είδος έντόμων
βουρκιάλιασα (ρ) / έκλαψα πολύ
βατσνιά (η) / ο βάτος
βιρβέρξα (ρ) / πόνεσα πολύ





Έφκιασις κι 'σύ μα σκουντή

ένα κιαμέτ' φαί.

(Έκανες κι' εσύ καημένη
πολύ φαγητό)


Γ

γκαγκαράτσα (η) / κοπριά κατσίκας ή προβάτου
γκαλγκούτς / στην πλάτη
γκαλιώνου (ρ) / γουρλώνω τα μάτια
γκαμπλιώνου (ρ) / κοιτάζω // κάνω μπανιστήρι
γκαχιλώνα (η) / χελώνα
γκιζιρώ
(ρ) / βολτάρω
γκλιμπατσιάρκου (το) / το αδύνατο παιδί
γκλιρώνουμι (ρ) / πνίγομαι απο κάτι στο λαιμό
γκόλιους (ο) / γυμνός
γκουγκόλα (η) / μεγάλη πέτρα // η φαλάκρα
γκουνταλνώ (ρ) / γαργαλάω
γκουρτσιά (η) / η αχλαδιά
γκουστιρίτσα (η) / η σαύρα
γκουτζιούν (το) / το γουρούνι
γκραμπατσώνουμι (ρ) / σκαρφαλώνω
γκρισλάνους (ο) / ο λάρυγγας
γκρουγκουρτσιά (η) / άγρια αχλαδιά
γκριτζανώ (ρ) / γρατζουνάω
γουμαρκούδαρου (το) / η κοπριά του γαϊδουριού









Μωρέ τι έπαθα ου μπίραβους.

Όλ' τ' νύχτα μη πήγινι
κουφουτήλ.


(Αχ τι έπαθα ο καημένος.
Όλη τη νύχτα είχα κόψημο)



Δ - Ε - Ζ

δουκιούμι (Ρ) / θυμάμαι

έκα / στάσου
έρουμι (ρ) / έρχομαι

ζιαντούρα (τα) / τα ούλα
ζαράλ (το) / η ζημιά
ζαρώνου (ρ) / κοιμάμαι, ησυχάζω
ζγκράμπα (η) / ο σκορπιός
ζιάμπα (ο) / ο μεγάλος βάτραχος
ζιαμπώ (ρ) / πατώ
ζβουλιαντέτς (το) / το στομάχι των πουλιών
ζιούσκα (η) / το καρούμπαλο
ζλάπ (το) / το αγρίμι
ζούτλιαρς (ο) / ο ζητιάνος








Έπισα κι μούρσιουσα τς μύτις.

Σουλνάρα του αίμα.


(Έπεσα και χτύπησα τις μύτες μου.
Το αίμα έτρεχε ασταμάτητο)


Η - Θ - Ι- Κ

θαραπεύκα (ρ) / ευχαριστήθηκα
θάρουμ (επιρ) / ίσως
θηρμασιά (η) / το ρίγος

ίνγκλα (η) / το λουρί σε υποζύγιο
ιπιτώρ (επιρ) / προηγουμένως

κάδ (η) / ξύλινο δοχείο αποθήκευσης
καϊπιώνω (ρ) / κρύβω
κανγκάνας (ο) / κανένας
κανγκαπού / πουθενά
καντίπουτα / τίποτα
καρκαλιούμι (ρ) / γελώ πολύ δυνατά
κάχτα (η) / το καρύδι
καψαλνώ (ρ) [μαστόρικο] / φεύγω βιαστικά
κιαμέτ / πολύ
κόθουρους (ο) / η στρυφτή άκρη της πίτας
κουλουφέξα (η) / η πυγολαμπίδα
κόραβου (το) / το σκληρό ψωμί
κουπανάρ (το) / το μπούτι του κόκκορα
κουσιέβου (ρ) / τρέχω
κουφουτήλ (το) / η τάπα του βαρελιού // ιδιωμ. η ευκοίλια











Ούϊ κάψα,

γκούλτζμα γίν' κα


(Πω πω  ζέστη,
μούσκεμα στον ιδρώτα έγινα)


Λ - Μ - Ν - Ξ

λαβίζου (ρ) / μιλάω, κουβεντιάζω
λαέν (το) / πήλινο παγούρι νερού
λαχτάρσα (ρ) / τρόμαξα
λιαγκαβίζουμι ) / μισοπλένομαι
λίγδα (η) / το λίπος γουρουνιού
λέραβου (το) / το βρώμικο
λμάκια (τα) / τα νεαρά δέντρα βελανιδιάς
λουζιάζουμι (ρ) / μπερδεύομαι
λόϊρα / γύρω
λόπκατα (η)
/ το μπάλωμα
λούζνα (η) / η ουλή


μαλάθα (η) / το καλάθι
μαρκάτ (το) / το γιαούρτι
ματσούλ (το) / το γατάκι
μαυλώ (ρ) / καλώ, φωνάζω τα ζώα
μούρτζιαβους (ο) / ο βρώμικος στο πρόσωπο
μπακαλνώ (ρ) / μπουσουλώ
μπάμπτσες (οι) / είδος μικρού αχλαδιού
μπιζέρσα (ρ) / βαρέθηκα
μπιτούνκους (ο) / ο ολόκληρος
μπούκλα (η) / ξύλινο παγούρι
μπρουστούρα (η) / το εσωτερικό μέρος της κοιλιάς
νταϊακώνω (ρ) / στηρίζω


ντιβουρλίγκα (επιρ) /
γύρω γύρω
ντιπ / εντελώς // καθόλου
ντιρλικώνω (ρ) / τρώω

ξεροτανιέμαι (ρ) / τεντώνομαι
ξιμέτουχους (ο) / ο χαλαρός
ξιπλατίσκα (ρ) / κουράστηκα πολύ
ξιταφάει (ρ) / μυρίζει άσχημα, βρωμάει
ξιτλίχκα (ρ) / αηδίασα

















Γκριμπατσώθκα σ' ντζαβόρτσα,
ζιγκλίσκι ου μιντισιές,
γριντώθκα καταή
κι ξιζιούλτσα τα νώμια.


(Σκαρφάλωσα στην εξόπορτα,
έσπασε ο μεντεσές,
έπεσα κάτω φαρδιά πλατιά
και πλήγωσα τους ώμους μου
)



Ο - Π - Ρ - Σ

όκαχτους / ολόϊδιος
ουρμινέβου (ρ) / συμβουλεύω

παγάλια / σιγά σιγά
πάλιαγκας (ο) η αράχνη
παρδάγκαλου / το εξόγκωμα στο σώμα
παρπαλίζουμι(ρ) / γελώ ή κλαίω πολύ
πατλίκια (τα) / τα μάλλινα σοσόνια
πιδικλόνουμι (ρ) / μπερδεύονται τα πόδια μου
πίπκα (επιρ) / τα μπρούμυτα
πλόχερου (το) / η χούφτα
προύχαβου (το) / το αφράτο

ρουπουτώ (ρ) / κάνω θόρυβο // ιδιωμ. κάνω σεξ
ρουγκαλνώ (ρ) / ρεύομαι
ρουμπουσίτ (το) / το κοτσάνι του καλαμποκιού

σάματις / σάμπως
σαρμάντζα ή σαρμανίτσα (η) / η κούνια μωρού
σιάβαρου (το) / το σκουπίδι
σιλουί (η) / η έννοια
σιμπώ(ρ)
/ σκαλίζω τη φωτιά // υποδαυλίζω κάτι
σιούκτι (ρ) / σηκωθείτε
σιουρίζω (ρ) / σφυρίζω
σιούρκα (η) / η βρύση
σκαρκάλ (το) / η ακρίδα
σκλίδα / μούσκεμα
σκουντός (ο)
/ ο καϋμένος
σκρούμπαβου (το)  / το  καμμένο απο τη φωτιά
σκούπιρου (το)
το σκουπίδι















Τ' ν' απώλκεις πάλι,
ξιτάφσεις όλου του σπίτ.



(Αερίσθηκες πάλι,
βρώμησε όλο το σπίτι)


Τ - Υ - Φ - Χ - Ψ - Ω

ταχιά / αύριο
τζιαρίζου (ρ) / δεν βλέπω πολύ καλά, διακρίνω λίγο
τζιιτζβές (ο) / το μπρίκι
τζιούγκραβου (το) / σγουρό
τζιουρντίν (το) / τεντωμένο
τζούκα (η) / η κοιλιά
τζούτσους (ο)
/ ο σκούφος
τραπέτς (το) / ξινό
τραφώνομαι (ρ) / λερώνομαι
τσίλια (η) / η διάρροια
τσιροπούλ (τα) / το σπουργίτι
τσουφώ (ρ) /
τρυπώ

φλέγκα (η) / φέτα του ψωμιού
φουκάλ (η)
/ η σκούπα
φουλτακιάζω (ρ) / βγάζω φουσκάλες
φουρλέτσκου (το) / εργαλείο τυροκομίας

χαζίρκους (ο) / ο έτοιμος
χαϊρλίδκου (το) / καλορίζικο
χαλές (ο) / ο απόπατος
χαντακωμένο (το) / το καϋμένο
χάρμουγκας (ο) /
ο τυφλοπόντικας
χλιάρας (ο) / ο βλάκας
χουζμέτ (το) /
η δουλειά










Άκσα ρόπουτου,
νόμισα ήταν ανθρώπ'
τηρώ και τι βλέπου
ου Γκουντής μι τουν Μήτρου.


(Άκουσα θόρυβο,
νόμισα πως ήταν άνθρωποι
κοιτάζω και τι βλέπω
ο Κώστας με τον Δημήτρη)


















Διήμερη εκδρομή
προσκύνημα στον τόπο
καταγωγής του Αγίου Κοσμά
του Αιτωλού στο Θέρμο
Αιτωλοακαρνανίας
16 & 17 /9/ 2009












Χρήσιμα Links

ΔΗΜΟΣ ΓΡΕΒΕΝΩΝ

Περιφερειακή Ενότητα
Γρεβενών

ToVoion.com
Νέα από το Βόϊο
και τη Δ. Μακεδονία

greveniotis.gr
τα Γρεβενά στο διαδύκτιο

SUPER 28
Το κανάλι των Γρεβενών

Τ.R.M.
Τηλεόραση Ράδιο Μακεδονία

ΑΕΤΟΣ ΓΡΕΒΕΝΑ
Blog
των Γρεβενών

STAR FM 93,3
http://www.star-fm.gr


Εκκλησιές Γρεβενών

Κυπαρίσσι Γρεβενών

Μέγαρο Γρεβενών





Δημιουργήθηκε απο τον Πολιτιστικό Σύλλογο Αγίου Κοσμά "Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ"  για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του χωριού μας και την ενημέρωση των απανταχού Αγιοκοσμιτών

  Στην αρχή της Σελίδας
Κατασκευή Site: Μάκης Κουτσονίκος  -  2008 tsiraki.gr