Άρθρα και Κείμενα για το Χωριό μας
Εδώ φιλοξενούνται άρθρα και κείμενα για τον Άγιο Κοσμά Γρεβενών, γραμμένα από ανθρώπους που αγαπούν το χωριό και κρατούν τις αναμνήσεις του ζωντανές.
Άγιος Κοσμάς Γρεβενών – Από το ημερολόγιο των αναμνήσεων
Ένα θεσπέσιο χωριό της Δυτικής Μακεδονίας, σκαρφαλωμένο στις παρυφές της Πίνδου. Αποτελεί έναν εξαίσιο ζωγραφικό πίνακα μέσα σε ένα μαγευτικό φυσικό περιβάλλον με γήινες αποχρώσεις. Πριν από πολλά χρόνια ήταν ένα ευτυχισμένο χωριό, γιατί είχε ζωή, κίνηση, αλληλεγγύη και αυτάρκεια. Τα γραφικά καφενεδάκια, πόλος έλξης, γέμιζαν από κόσμο. Οι έντονες συζητήσεις, τα τρανταχτά γέλια και οι ιστορίες των γεροντότερων αντηχούσαν στην ατμόσφαιρα.
Η πλακόστρωτη κυκλική πλατεία γινόταν ένας χαρούμενος δημιουργικός παιδότοπος. Τα εγγόνια από τα μεγάλα αστικά κέντρα περνούσαν τα καλοκαίρια τους ξένοιαστα, με χαμόγελα, ζεστές αγκαλιές και απέραντη αγάπη από τους αγαπημένους τους παππούδες.
Επίσης μια ιδιαιτερότητα που με εντυπωσίασε στον Άγιο Κοσμά ήταν η αγάπη που έδειχναν οι πεθερές προς όλες τις νύφες του χωριού. Έτσι οι συμπαθητικές γιαγιάδες, φιλόξενες και πρόθυμες, με πλατύ χαμόγελο και με την ξεχωριστή τους ντοπιολαλιά, άνοιγαν διάπλατα τα περιποιημένα τους σπίτια και κερνούσαν τα παραδοσιακά εδέσματα και τα γευστικά τους γλυκά. Αν και δεν ήταν το σύνηθες, οι δύο «αντίθετες» διαχρονικά πλευρές, πεθερά και νύφη, ανέπτυξαν ισχυρούς δεσμούς και δέθηκαν με όμορφα συναισθήματα, ανεξίτηλα στο διάβα του χρόνου. Γι’ αυτό θεώρησα τον εαυτό μου τυχερό που έζησα σ’ αυτό το χωριό.
Δυστυχώς όμως οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες που επηρέασαν πολλά ορεινά χωριά άφησαν τη σφραγίδα τους και στο χωριό μας. Σήμερα οι λιγοστοί κάτοικοι «φυλάττουν Θερμοπύλες», εξακολουθούν ωστόσο να διατηρούν την αρχοντιά τους, την αξιοπρέπειά τους και το πνεύμα φιλοξενίας. Αυτά από το ημερολόγιο των αναμνήσεών μου.
Οι πιο αξέχαστες Απόκριες – Κυριακή 14 Φεβρουαρίου 2010
- 1
Ώρα 11:00 π.μ.
Άρχισε να χιονίζει. Μέχρι την ώρα έναρξης των εκδηλώσεων (08:30 μ.μ.) το χιόνι που έπεσε είχε φτάσει τους 40 πόντους. Ο δρόμος για το χωριό απροσπέλαστος. Επισκέπτες: 0 άτομα. Όσοι χωριανοί ήρθαν από την προηγούμενη μέρα προσπαθούσαν να βρουν τρόπο να φύγουν. Στάθηκε αδύνατο όμως, έτσι το άναμμα του φανού θα γινόταν με όσους ήμασταν εκεί: 50 άτομα.
- 2
Ώρα 08:30 μ.μ.
Κάτω από τον νάρθηκα της εκκλησίας άναψε η φωτιά και ψήσαμε τα σουβλάκια και τα λουκάνικα. Το χιόνι συνέχιζε να πέφτει ασταμάτητα (45 πόντοι). Εδώ φάνηκε η ψυχή και η δίψα του Τσιρακιώτη για διασκέδαση. Τα σουβλάκια και τα λουκάνικα, το ένα πίσω από το άλλο, έπαιρναν την κατιούσα για το στομάχι και το κρασί έτρεχε άφθονο. Το χιόνι τη δουλειά του: 50 πόντοι.
- 3
Ώρα 08:40 μ.μ.
Η πρώτη διακοπή ρεύματος. Όλα τριγύρω μαύρα. Ανάψαμε μερικά κεριά από την εκκλησία για να βλέπουμε λίγο. Πιο πολύ με το «Δεύτε λάβετε φως» έμοιαζε παρά με Απόκριες. Ευτυχώς το ρεύμα ήρθε, χαρήκαμε για λίγο και μας ξανάφυγε. Ξανά όλα μαύρα, ξανά κεριά από την εκκλησία. Αυτή τη φορά μόνιμα, γιατί το ρεύμα δεν ήρθε όλη τη νύχτα.
- 4
Ώρα 09:00 μ.μ.
Ήρθε η ώρα να ανάψουμε τον φανό, όμως το χιόνι που συνέχιζε να πέφτει σκέπασε τα κέδρα και έπρεπε να τα ξεσκεπάσουμε. Ώρα 09:15 μ.μ. ο φανός άναψε. Η εικόνα καταπληκτική: το χιόνι γύρω στους 60 πόντους, τριγύρω σκοτάδι από τη διακοπή ρεύματος και στην πλατεία ο φανός φώτιζε τις νιφάδες του χιονιού που συνέχιζε να πέφτει. Πιάσαμε το χορό όλοι γύρω από τον φανό, με το χιόνι πιο πάνω από το γόνατο.
- 5
Ώρα 10:30 μ.μ.
Είπαμε όλα τα αποκριάτικα τραγούδια, αλωνίσαμε το χιόνι γύρω από τη φωτιά, γίναμε μούσκεμα, φάγαμε και τα τελευταία σουβλάκια, ήπιαμε και τα τελευταία ποτηράκια μας και ήρθε η ώρα να πάμε σπίτια μας. Μπήκε ένας μπροστά με το κερί για να βλέπει και όλοι οι άλλοι από πίσω του σε μια γραμμή, πήγαμε στα σπίτια μας. Η γιορτή είχε τελειώσει. Το χιόνι συνέχιζε να πέφτει και το ρεύμα ακόμη χαμένο.
Τα πιο αξέχαστα Κουλούμα – Καθαρά Δευτέρα 15 Φεβρουαρίου 2010
- 1
Ώρα 07:00 π.μ.
Ξημέρωσε. Το χιόνι 60 πόντοι, αλλά η μέρα ωραία. Βγήκε ήλιος, το ρεύμα ακόμη να έρθει. Αυτός που θα μας έκανε τη φασολάδα δεν μπόρεσε να έρθει, και ο φούρναρης δεν φαινόταν να μας φέρνει λαγάνες.
- 2
Ώρα 08:00 π.μ.
Ευκαιρία να φύγουμε. Βγήκαμε όλοι στη διασταύρωση, στον Άγιο Κοσμά, περιμένοντας το αποχιονιστικό. Τα αυτοκίνητά μας θαμμένα στο χιόνι. Δεν ξεχωρίζαμε ποιο ήταν το δικό μας. Ο καθένας ανέλαβε να καθαρίσει από ένα αυτοκίνητο, χωρίς να ξέρει αν είναι το δικό του. Όλα καλά, τα αυτοκίνητα εμφανίστηκαν. Αντί για «καλή Σαρακοστή» λέγαμε «πού είναι το αποχιονιστικό;».
- 3
Ώρα 12:30 μ.μ.
Το αποχιονιστικό ήρθε. Φύγαμε όλοι βιαστικά, δεν προλάβαμε ούτε να αποχαιρετιστούμε: ούτε λαγάνα, ούτε φασολάδα, ούτε νηστήσιμα, ούτε χαρταετός. Ώρα 13:30 μ.μ., το ρεύμα ακόμη…
Παρ’ όλα αυτά, «καλή Σαρακοστή»: ακόμα μια αξέχαστη Απόκρια και Καθαρή Δευτέρα στο χωριό μας.
Το χωριό μέσα από τα λόγια των ανθρώπων του
Οι Αγιοκοσμίτες της διασποράς, από τις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας μέχρι το εξωτερικό, έστειλαν στο πέρασμα των χρόνων μηνύματα, αναμνήσεις και παλιές φωτογραφίες. Σε όλα επανέρχονται τα ίδια θέματα: τα καλοκαίρια της παιδικής ηλικίας στο χωριό, οι παππούδες και οι γιαγιάδες, το σχολείο, το ποτάμι, τα πανηγύρια και η νοσταλγία για τον τόπο. Για όσους ζουν μακριά, η επαφή με τα νέα και τις εικόνες του χωριού είναι ένα ηθικό στήριγμα – γι’ αυτό η ενημέρωση συνεχίζει στα νέα του χωριού και στα Έργα του Συλλόγου.

